γρηὶ̈ περιπλέχθη, βλεφάρων δ' ἀπὸ δάκρυον ἧκεν:

  καί μιν φωνήσασ' ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:

  "εἰ δ' ἄγε δή μοι, μαῖα φίλη, νημερτὲς ἐνίσπες, 35

  εἰ ἐτεὸν δὴ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύεις,

  ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφῆκε

  μοῦνος ἐών, οἱ δ' αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔμιμνον."

  τὴν δ' αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια:

  "οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, ἀλλὰ στόνον οἶον ἄκουσα 40

  κτεινομένων: ἡμεῖς δὲ μυχῷ θαλάμων εὐπήκτων

  ἥμεθ' ἀτυζόμεναι, σανίδες δ' ἔχον εὖ ἀραρυῖαι,

  πρίν γ' ὅτε δή με σὸς υἱὸς ἀπὸ μεγάροιο κάλεσσε

  Τηλέμαχος: τὸν γάρ ῥα πατὴρ προέηκε καλέσσαι.

  εὗρον ἔπειτ' Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσιν 45

  ἑσταόθ': οἱ δέ μιν ἀμφί, κραταίπεδον οὖδας ἔχοντες,

  κείατ' ἐπ' ἀλλήλοισιν: ἰδοῦσά κε θυμὸν ἰάνθης.

  νῦν δ' οἱ μὲν δὴ πάντες ἐπ' αὐλείῃσι θύρῃσιν

  ἀθρόοι, αὐτὰρ ὁ δῶμα θεειοῦται περικαλλές,

  πῦρ μέγα κηάμενος: σὲ δέ με προέηκε καλέσσαι. 50

  ἀλλ' ἕπευ, ὄφρα σφῶϊν ἐϋφροσύνης ἐπιβῆτον

  ἀμφοτέρω φίλον ἦτορ, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέποσθε.

  νῦν δ' ἤδη τόδε μακρὸν ἐέλδωρ ἐκτετέλεσται:

  ἦλθε μὲν αὐτὸς ζωὸς ἐφέστιος, εὗρε δὲ καὶ σὲ

  καὶ παῖδ' ἐν μεγάροισι: κακῶς δ' οἵ πέρ μιν ἔρεζον 55

  μνηστῆρες, τοὺς πάντας ἐτίσατο ᾧ ἐνὶ οἴκῳ."

  τὴν δ' αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια:

  "μαῖα φίλη, μή πω μέγ' ἐπεύχεο καγχαλόωσα.

  οἶσθα γὰρ ὥς κ' ἀσπαστὸς ἐνὶ μεγάροισι φανείη

  πᾶσι, μάλιστα δ' ἐμοί τε καὶ υἱέϊ, τὸν τεκόμεσθα: 60

  ἀλλ' οὐκ ἔσθ' ὅδε μῦθος ἐτήτυμος, ὡς ἀγορεύεις,

  ἀλλά τις ἀθανάτων κτεῖνε μνηστῆρας ἀγαυούς,

  ὕβριν ἀγασσάμενος θυμαλγέα καὶ κακὰ ἔργα.

  οὔ τινα γὰρ τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,

  οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ὅτις σφέας εἰσαφίκοιτο: 65

  τῷ δι' ἀτασθαλίας ἔπαθον κακόν: αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

  ὤλεσε τηλοῦ νόστον Ἀχαιί̈δος, ὤλετο δ' αὐτός."

  τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια:

  "τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων,

  ἣ πόσιν ἔνδον ἐόντα παρ' ἐσχάρῃ οὔ ποτ' ἔφησθα 70

  οἴκαδ' ἐλεύσεσθαι: θυμὸς δέ τοι αἰὲν ἄπιστος.

  ἀλλ' ἄγε τοι καὶ σῆμα ἀριφραδὲς ἄλλο τι εἴπω,

  οὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντι.

  τὴν ἀπονίζουσα φρασάμην, ἔθελον δὲ σοὶ αὐτῇ

  εἰπέμεν: ἀλλά με κεῖνος ἑλὼν ἐπὶ μάστακα χερσὶν 75

  οὐκ ἔα εἰπέμεναι πολυϊδρείῃσι νόοιο.

  ἀλλ' ἕπευ: αὐτὰρ ἐγὼν ἐμέθεν περιδώσομαι αὐτῆς,

  αἴ κέν σ' ἐξαπάφω, κτεῖναί μ' οἰκτίστῳ ὀλέθρῳ."

  τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια:

  "μαῖα φίλη, χαλεπόν σε θεῶν αἰειγενετάων 80

  δήνεα εἴρυσθαι, μὰλα περ πολύϊδριν ἐοῦσαν.

  ἀλλ' ἔμπης ἴομεν μετὰ παῖδ' ἐμόν, ὄφρα ἴδωμαι

  ἄνδρας μνηστῆρας τεθνηότας, ἠδ' ὃς ἔπεφνεν."

  ὣς φαμένη κατέβαιν' ὑπερώϊα: πολλὰ δέ οἱ κῆρ

  ὥρμαιν', ἢ ἀπάνευθε φίλον πόσιν ἐξερεείνοι, 85

  ἦ παρστᾶσα κύσειε κάρη καὶ χεῖρε λαβοῦσα.

  ἡ δ' ἐπεὶ εἰσῆλθεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν,

  ἕζετ' ἔπειτ' Ὀδυσῆος ἐναντίη, ἐν πυρὸς αὐγῇ,

  τοίχου τοῦ ἑτέρου: ὁ δ' ἄρα πρὸς κίονα μακρὴν

  ἧστο κάτω ὁρόων, ποτιδέγμενος εἴ τί μιν εἴποι 90

  ἰφθίμη παράκοιτις, ἐπεὶ ἴδεν ὀφθαλμοῖσιν.

  ἡ δ' ἄνεω δὴν ἧστο, τάφος δέ οἱ ἦτορ ἵκανεν:

  ὄψει δ' ἄλλοτε μέν μιν ἐνωπαδίως ἐσίδεσκεν,

  ἄλλοτε δ' ἀγνώσασκε κακὰ χροὶ̈ εἵματ' ἔχοντα.

  Τηλέμαχος δ' ἐνένιπεν ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαξε: 95

  "μῆτερ ἐμή, δύσμητερ, ἀπηνέα θυμὸν ἔχουσα,

  τίφθ' οὕτω πατρὸς νοσφίζεαι, οὐδὲ παρ' αὐτὸν

  ἑζομένη μύθοισιν ἀνείρεαι οὐδὲ μεταλλᾷς;

  οὐ μέν κ' ἄλλη γ' ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷ

  ἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσας 100

  ἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν:

  σοὶ δ' αἰεὶ κραδίη στερεωτέρη ἐστὶ λίθοιο."

  τὸν δ' αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια:

  "τέκνον ἐμόν, θυμός μοι ἐνὶ στήθεσσι τέθηπεν,

  οὐδέ τι προσφάσθαι δύναμαι ἔπος οὐδ' ἐρέεσθαι 105

  οὐδ' εἰς ὦπα ἰδέσθαι ἐναντίον. εἰ δ' ἐτεὸν δὴ

  ἔστ' Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ἦ μάλα νῶϊ

  γνωσόμεθ' ἀλλήλων καὶ λώϊον: ἔστι γὰρ ἡμῖν

  σήμαθ', ἃ δὴ καὶ νῶϊ κεκρυμμένα ἴδμεν ἀπ' ἄλλων."

  ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς, 110

  αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:

  "Τηλέμαχ', ἦ τοι μητέρ' ἐνὶ μεγάροισιν ἔασον

  πειράζειν ἐμέθεν: τάχα δὲ φράσεται καὶ ἄρειον.

  νῦν δ' ὅττι ῥυπόω, κακὰ δὲ χροὶ̈ εἵματα εἷμαι,

  τοὔνεκ' ἀτιμάζει με καὶ οὔ πω φησὶ τὸν εἶναι. 115

  ἡμεῖς δὲ φραζώμεθ' ὅπως ὄχ' ἄριστα γένηται.

  καὶ γάρ τίς θ' ἕνα φῶτα κατακτείνας ἐνὶ δήμῳ,

  ᾧ μὴ πολλοὶ ἔωσιν ἀοσσητῆρες ὀπίσσω,

  φεύγει πηούς τε προλιπὼν καὶ πατρίδα γαῖαν:

  ἡμεῖς δ' ἕρμα πόληος ἀπέκταμεν, οἳ μέγ' ἄριστοι 120

  κούρων εἰν Ἰθάκῃ: τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα."

  τὸν δ' αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα:

  "αὐτὸς ταῦτά γε λεῦσσε, πάτερ φίλε: σὴν γὰρ ἀρίστην

  μῆτιν ἐπ' ἀνθρώπους φάσ' ἔμμεναι, οὐδέ κέ τίς τοι

  ἄλλος ἀνὴρ ἐρίσειε καταθνητῶν ἀνθρώπων. 125

  ἡμεῖς δ' ἐμμεμαῶτες ἅμ' ἑψόμεθ', οὐδέ τί φημι

  ἀλκῆς δευήσεσθαι, ὅση δύναμίς γε πάρεστιν."

  τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς

  "τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα.

  πρῶτα μὲν ἂρ λούσασθε καὶ ἀμφιέσασθε χιτῶνας, 130

  δμῳὰς δ' ἐν μεγάροισιν ἀνώγετε εἵμαθ' ἑλέσθαι:

  αὐτὰρ θεῖος ἀοιδὸς ἔχων φόρμιγγα λίγειαν

  ἡμῖν ἡγείσθω φιλοπαίγμονος ὀρχηθμοῖο,

  ὥς κέν τις φαίη γάμον ἔμμεναι ἐκτὸς ἀκούων,

  ἢ ἀν' ὁδὸν στείχων, ἢ οἳ περιναιετάουσι: 135

  μὴ πρόσθε κλέος εὐρὺ φόνου κατὰ ἄστυ γένηται

  ἀνδρῶν μνηστήρων, πρίν γ' ἡμέας ἐλθέμεν ἔξω

  ἀγρὸν ἐς ἡμέτερον πολυδένδρεον: ἔνθα δ' ἔπειτα

  φρασσόμεθ' ὅττι κε κέρδος Ὀλύμπιος ἐγγυαλίξῃ."

  ὣς ἔφαθ', οἱ δ' ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδ' ἐπίθοντο 140

  πρῶτα μὲν οὖν λούσαντο καὶ ἀμφιέσαντο χιτῶνας,

  ὅπλισθεν δὲ γυναῖκες: ὁ δ' εἵλετο θεῖος ἀοιδὸς

  φόρμιγγα γλαφυρήν, ἐν δέ σφισιν ἵμερον ὦρσε

  μολπῆς τε γλυκερῆς καὶ ἀμύμονος ὀρχηθμοῖο.

  τοῖσιν δὲ μέγα δῶμα περιστεναχίζετο ποσσὶν 145

  ἀνδρῶν παιζόντων καλλιζώνων τε γυναικῶν.

  ὧδε δέ τις εἴπεσκε δόμων ἔκτοσθεν ἀκούων:

  "ἦ μάλα δή τις ἔγημε πολυμνήστην βασίλειαν:

  σχετλίη, οὐδ' ἔτλη πόσιος οὗ κουριδίοιο

  εἴρυσθαι μέγα δῶμα διαμπερές, ἧος ἵκοιτο." 150

  ὣς ἄρα τις εἴπεσκε, τὰ δ' οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.

  αὐτὰρ Ὀδυσσῆα μεγαλήτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ

  Εὐρυνόμη ταμίη λοῦσεν καὶ χρῖσεν ἐλαίῳ,

  ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα:

  αὐτὰρ κὰκ κεφαλῆς κάλλος πολὺ χεῦεν Ἀθήνη 155

  μείζονά τ' εἰσιδέειν καὶ πάσσονα: κὰδ δὲ κάρητος

  οὔλας ἧκε κόμας, ὑακινθίνῳ ἄνθει ὁμοίας.

  ὡς δ' ὅτε τις χρυσὸν περιχεύεται ἀργύρῳ ἀνὴρ

  ἴδρις, ὃν Ἥφαιστος δέδαεν καὶ Παλλὰς Ἀθήνη

  τέχνην παντοίην, χαρίεντα δὲ ἔργα τελείει: 160

  ὣς μὲν τῷ περίχευε χάριν κεφαλῇ τε καὶ ὤμοις.

  ἐκ δ' ἀσαμίνθου βῆ δέμας ἀθανάτοισιν ὁμοῖος:

  ἂψ δ' αὖτις κατ' ἄρ' ἕζετ' ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη,

  ἀντίον ἧς ἀλόχου, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε:

  "δαιμονίη, περί σοί γε γυναικῶν θηλυτεράων 165

  κῆρ ἀτέραμνον ἔθηκαν Ὀλύμπια δώματ' ἔχοντες:

  οὐ μέν κ' ἄλλη γ' ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷ

  ἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσας

  ἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.

  ἀλλ' ἄγε μοι, μαῖα, στόρεσον λέχος, ὄφρα καὶ αὐτὸς 170

  λέξομαι: ἦ γὰρ τῇ γε σιδήρεον ἐν φρεσὶ ἦτορ."

  τὸν δ' αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια:

  "δαιμόνι', οὔτ' ἄρ τι μεγαλίζομαι οὔτ' ἀθερίζω

  οὔτε λίην ἄγαμαι, μάλα δ' εὖ οἶδ' οἷος ἔησθα

  ἐξ Ἰθάκης ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο. 175

  ἀλλ' ἄγε οἱ στόρεσον πυκινὸν λέχος, Εὐρύκλεια,

  ἐκτὸς ἐϋσταθέος θαλάμου, τόν ῥ' αὐτὸς ἐποίει:

  ἔνθα οἱ ἐκθεῖσαι πυκινὸν λέχος ἐμβάλετ' εὐνήν,

  κώεα καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα."

  ὣς ἄρ' ἔφη πόσιος πειρωμένη: αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς 180

  ὀχθήσας ἄλοχον προσεφώνεε κεδνὰ ἰδυῖαν:

  "ὦ γύναι, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες:

  τίς δέ μοι ἄλλοσε θῆκε λέχος; χαλεπὸν δέ κεν εἴη

  καὶ μάλ' ἐπισταμένῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼν

  ῥηϊδίως ἐθέλων θείη ἄλλῃ ἐνὶ χώρῃ. 185

  ἀνδρῶν δ' οὔ κέν τις ζωὸς βροτός, οὐδὲ μάλ' ἡβῶν,

  ῥεῖα μετοχλίσσειεν, ἐπεὶ μέγα σῆμα τέτυκται

  ἐν λέχει ἀσκητῷ: τὸ δ' ἐγὼ κάμον οὐδέ τις ἄλλος.

  θάμνος ἔφυ τανύφυλλος ἐλαίης ἕρκεος ἐντός,

  ἀκμηνὸς θαλέθων: πάχετος δ' ἦν ἠύ̈τε κίων. 190

  τῷ δ' ἐγὼ ἀμφιβαλὼν θάλαμον δέμον, ὄφρ' ἐτέλεσσα,

  πυκνῇσιν λιθάδεσσι, καὶ εὖ καθύπερθεν ἔρεψα,

  κολλητὰς δ' ἐπέθηκα θύρας, πυκινῶς ἀραρυίας.

  καὶ τότ' ἔπειτ' ἀπέκοψα κόμην τανυφύλλου ἐλαίης,

  κορμὸν δ' ἐκ ῥίζης προταμὼν ἀμφέξεσα χαλκῷ 195

  εὖ καὶ ἐπισταμένως, καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνα,

  ἑρμῖν' ἀσκήσας, τέτρηνα δὲ πάντα τερέτρῳ.

  ἐκ δὲ τοῦ ἀρχόμενος λέχος ἔξεον, ὄφρ' ἐτέλεσσα,

  δαιδάλλων χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ ἠδ' ἐλέφαντι:

  ἐκ δ' ἐτάνυσσα ἱμάντα βοὸς φοίνικι φαεινόν. 200

  οὕτω τοι τόδε σῆμα πιφαύσκομαι: οὐδέ τι οἶδα,

  ἤ μοι ἔτ' ἔμπεδόν ἐστι, γύναι, λέχος, ἦέ τις ἤδη

  ἀνδρῶν ἄλλοσε θῆκε, ταμὼν ὕπο πυθμέν' ἐλαίης."

  ὣς φάτο, τῆς δ' αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,

  σήματ' ἀναγνούσῃ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδ' Ὀδυσσεύς: 205

  δακρύσασα δ' ἔπειτ' ἰθὺς δράμεν, ἀμφὶ δὲ χεῖρας

  δειρῇ βάλλ' Ὀδυσῆϊ, κάρη δ' ἔκυσ' ἠδὲ προσηύδα:

  "μή μοι, Ὀδυσσεῦ, σκύζευ, ἐπεὶ τά περ ἄλλα μάλιστα

  ἀνθρώπων πέπνυσο: θεοὶ δ' ὤπαζον ὀϊζύν,

  οἳ νῶϊν ἀγάσαντο παρ' ἀλλήλοισι μένοντε 210

  ἥβης ταρπῆναι καὶ γήραος οὐδὸν ἱκέσθαι.

  αὐτὰρ μὴ νῦν μοι τόδε χώεο μηδὲ νεμέσσα,

  οὕνεκά σ' οὐ τὸ πρῶτον, ἐπεὶ ἴδον, ὧδ' ἀγάπησα.

  αἰεὶ γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν

  ἐρρίγει μή τίς με βροτῶν ἀπάφοιτο ἔπεσσιν 215

  ἐλθών: πολλοὶ γὰρ κακὰ κέρδεα βουλεύουσιν.

  οὐδέ κεν Ἀργείη Ἑλένη, Διὸς ἐκγεγαυῖα,

  ἀνδρὶ παρ' ἀλλοδαπῷ ἐμίγη φιλότητι καὶ εὐνῇ,

  εἰ ᾔδη ὅ μιν αὖτις ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν

  ἀξέμεναι οἶκόνδε φίλην ἐς πατρίδ' ἔμελλον. 220

  τὴν δ' ἦ τοι ῥέξαι θεὸς ὤρορεν ἔργον ἀεικές: